Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Төлем жүйелері департаментінің Төлем жүйелерін қадағалау басқармасы бастығының орынбасары Айдос Нұрбаев.
Төлем карточкалары нарығында жоғары бәсекелік орта қалыптасты
Қазақстанда соңғы жылдары төлем карточкалар нарығы қаншалықты қарқынды дамуда? Бұл ретте банкттердің жүргізіп отырған жұмыстары жайында не айтар едіңіздер?
Соңғы жылдары төлем карточкалар нарығы қарқынды дамуын көрсетуде. Атап айтсақ, барлық инфрақұрылымдық сандық және сапалық көрсеткіштер серпінді жоғарылауда: төлем карточкалары ұстаушыларының саны, төлем карточкаларын пайдалану көрсеткіші, яғни төлем карточкаларын пайдалана отырып транзакциялар мен соманың және қолма-қол ақшасыз төлемді қабылдайтын сауда орындары мен кәсіпкерлер санының, POS-терминалдардың, банкоматтардың, мезеттік төлем терминалдарының саны артты. Мысалы, 2018 жылдың қаңтар-қыркүйек аралығындағы көрсеткіштерді өткен 5 жылдық көрсеткіштермен салыстыратын болсақ төлем карточкаларын пайдалана отырып қолма – қол ақшасыз жүргізілген транзакциялар сомасы 6 есеге өскен.
Қазіргі таңда төлем карточкалары нарығында келесідей тенденция қалыптасқан – банктер өздерінің клиенттері үшін және бәсеке негізінде жаңа клиенттерді тарту мақсатында инновациялық бағытта өз қызметтерін (сервистерін), ең алдымен көрсетілетін қызмет түрлерін қашықтықтан тыс дамытып, жаңғыртуда.
Пластик карталардың қолданысы артқан сайын инфрақұрылымдық желілердің дамуы қарқын алады. Бүгінгі таңда ел аумағы қаншалықты инфрақұрылымдық желілермен қамтылған?
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында «пластикалық карта» деген түсініктеме қолданылмайтынын және оның орнына «төлем карточка» түсінігін қолдану қажет екенін атап өткен жөн.
2018 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша Қазақстанда ақы төлеуге төлем карточкаларын қабылдайтын 77 233 кәсіпкер жұмыс істеген. Бұл кәсіпкерлер 105 208 сауда орындарында төлем карточкаларына қызмет ететін жабдық орнатты. Сонымен бірге, 1 қазандағы жағдай бойынша Қазақстанда 131 928 POS-терминалдар, 9 964 банкоматтар, 17 069 мезеттік банктік төлем терминалдары орнатылған,
Биыл Қазақстан банктерінің төлем карточкаларын қолданумен қанша транзакция жүргізілді?
Қазақстандық эмитенттердің төлем карточкаларын пайдалана отырып, 2018 жылғы 9 айдың қорытындысы бойынша 550,4 млн. транзакция 13,9 трлн. теңге сомаға жүргізілді.
Қазір төлем карточкаларымен жүргізілетін барлық операциялардың жартысынан көбі қолма-қол ақшасыз төлемдерге тиесілі. Яғни, бұл операциялардың жалпы санының 62%-і құрайды екен. Қолма-қол ақшасыз жүргізілетін төлемдердің артуына ықпал етіп отырған факторларды атап өтсеңіз? Қолма-қол ақшасыз төлемдерді дамыту үшін банктер тарапынан қандай бастамалар қолға алынған?
Жоғарыда атап өткендей төлем карточкалары нарығында жоғары бәсекелік орта қалыптасқан. Банктер клиенттеріне ең алдымен оңай, ыңғайлы, әрі тез банктік қызметтер көрсетуге тырысуда. Соның нәтижесінде, банктер клиенттерді төлем карточкалары арқылы төлемдерді жүргізуге ықпалдастырады. Атап өтсек, клиент төлем карточкасы арқылы ақы жасаған кезде оған тиісті бонустар немесе жеңілдіктер беріледі.
Сонымен бірге, қазіргі кезде ғаламдық тенденция, Қазақстанды қоса алғанда, болып қашықтықтан тыс банктік қызмет көрсету болып табылады. Яғни банктер интернет және мобильдік банкинг арқылы жүргізілетін төлемдер мен ақша аударымдарының үлесін күннен-күнге мұндай тәсілдерге біртіндеп ауыстыруда және бұл трансформациялау бағытында үлкен жұмыс атқарылуда.
