Жылдар бойы адамзат табиғи ресурстарды пайдаланып, бірақ, оның экологиялық зардаптары туралы ойланбауды жөн көрді. Қалдықтардың көп мөлшері суға төгіліп келді, зауыттардан шығарылған газ бірқатар ауыл тұрғындарын улады. Айтылған зардаптар адамзаттың табиғатқа жасаған кешірілмейтін қателіктерінің бір бөлігі ғана.
Швециялық мектеп оқушысы Грета Тунберг саясаткерлерге қарсы шығып, климаттық соққылар қозғалысын бастаған кезде экологиялық проблемалар күннің өзекті мәселесі екенін дүниежүзінде көп адам жіті түсіне бастады.
Нәтижесінде 2019 және 2020 жылдардың басында ақпараттық өрісте глобалды және жергілікті экологиялық проблемалар көбірек көтеріліп, жергілікті эко-бастамалардың пайда болуы жиілей бастады.
Қазақстан да осы экологиялық трендтерден тыс қалмады. Біздің елдің азаматтары біртіндеп өздерін де алаңдататын нәрсе бар екенін түсінді. Мысалы, 2020 жылға арналған ластану индексі рейтингісіне сәйкес, Қазақстан әлемдегі ең лас елдердің ішінде 26-шы орынды иеленеді (яғни, еліміздегі ластану индексі – 75,15). Қазіргі кезде қазақстандық қоғамның экологиялық мәселелерге назары әлдеқайда жоғарылап, қоршаған ортаны қорғаудың әлемдік тенденциясы әсерінен күшейе түсті.
Әлеуметтік желілердің арқасында біздің елде қоршаған ортаны қорғауға бағытталған тұрақты қозғалыстар пайда болып, еріктілер мен экологиялық белсенділердің саны артты. Олардың көтеретін мәселелері күннен күнге маңызын арттыруда. Экологиялық қозғалыстар Үкіметті атмосфераны улы шығындардан қорғауға, су объектілерінің ластануы және зауыттарды халықаралық стандарттарды сақтауға шақырып, үгіттеп келеді.
Қазіргі уақытта қазнетте ең көп талқыланатын экологиялық мәселелерге пластмассадан жасалған заттарды пайдаланудың кемшіліктері, қалдықтарды қайта өңдеу, бөлінген қоқыс жәшіктерін пайдалану ережелері туралы, Қазақстандағы ауа мен судың ластануы, полигондар, Теміртаудағы экологиялық мәселелер, Алматыдағы ауаның ластануы, көп реттік сөмкелерді пайдалану сияқты өзекті мәселелерді атап өтуге болады.
Соңғы кездері инстаграм желісінде танымал эко-белсенділер мен қозғалыстарды атап өтуге болады: @recycle.kz, @paketamnet, @rocketplastic, @recycle.birge @ bazarbek_qamysbayev @mariyamkassymova @Recycle.kz @adelya_ecology @helloplanet_kz @mariyamkassymova @eco_ambassadors_kz @ecology_sparta_astana @eco_mama_kz @ecologynews @taza_bol_
Facebook желісінде Евгений Мұхамеджановты «EcoNetwork» жобасымен атап өтуге болады.
Экология және мемлекет
Үкімет тарапынан да көптеген мәселелер шешілуде. Қазақстанда Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің қайта құрылуы да соның белгісі. Парламент Мәжілісінде жаңа Экологиялық кодекстің жобасы ұсынылды. 2020 жылдың 3 ақпанында республиканың барлық аймағынан: қоғам белсенділері, еріктілер, мемлекеттік органдар мен халықаралық ұйымдардың өкілдері бас қосқан алғашқы республикалық экослет өтті. Бұл кездесуде Қазақстанның белсенділері мен еріктілерінің экологиялық бастамаларын қамтитын Жол картасы әзірленді.
Қоршаған ортаны қорғау және жақсарту бойынша белсенді үкіметтік іс-шаралар өткізілді. Мысалы, 2019 жылдың шілдесінде #birge #tazaqazaqstan сияқты хэштегтермен экологиялық қозғалыс басталды. Ол бастамаға ел Президенті Қ. К. Тоқаевтың өзі қолдау білдірді.
«Үкімет пен азаматтық қоғамның бастамасымен бүкіл ел бойынша жүзеге асырылып жатқан ЭКО-Челлендж қозғалысын толық қолдаймын. Елді тазалық аймағына айналдырайық. Бірге – Таза Қазақстан! Жарайсыңдар, волонтерлар! #Birge #TazaQazaqstan»,- деп жазды Мемлекет басшысы twitter-дегі парақшасында.
Атырау облысында қалдықтарды қайта өңдеу зауыттың ашылуы, дизельді автобустарды сатып алудан бас тарту, мобильді экологиялық патрульдің іске қосылуы Үкіметтің де экологиялық мәселелерге бейжай қарамайтынын көрсетеді.
Сонымен қатар, 2009 жылдан бастап «Қазақстанның экологиялық қоры» қоғамдық қоры қызмет етіп келеді. Қазақстанның экологиялық қоры қазіргі экологиялық, саяси және әлеуметтік мәселелерді шешеді, Қазақстан Республикасының тұрақты дамуына үлес қосады, сонымен қатар мемлекеттік органдармен, қоғамдық бірлестіктермен, ұйымдармен және барлық мүдделі тараптармен жедел мәселелерді талқылау үшін байланыс орнатады. Азаматтардың жалпы мәдениеті мен білім деңгейін арттыру арқылы қор экологиялық мәдениетті адамды тәрбиелеу, салауатты өмір салтын насихаттауды жандандыру үшін адамгершілік және рухани құндылықтарды қалыптастырады. Қор экологиялық ақпаратқа, салауатты өмір салтын насихаттау, қоршаған ортаны қорғау, экологиялық мәдениет, ресми материалдарды жариялаумен бұқаралық ақпарат құралдарында, «Эко» журналында, сондай-ақ экологиялық газет-журналдарда жариялау саласындағы шешімдер қабылдауға тиісті қол жетімділікті қамтамасыз етеді.
