Егер зейнетақы төлемдерінің жеткілікті деңгейін қамтамасыз етуге сенімділік болса – онда зейнетақы жинақтарын басқа мақсаттарға мерзімінен бұрын алуға жол беріледі. Көптеген мамандар осылай есептейді, -деп хабарлайды Toppress.kz.
Үкімет жұмыс істейтін азаматтардың өздерінің зейнетақы жинақтарының бір бөлігін мақсатты пайдалануы мәселесін пысықтайды, мысалы, тұрғын үй сатып алу немесе білім алу үшін, адамдардың бұл қаражатты зейнеткерлікке шыққанға дейін пайдалану ниеті түсінікті болуына байланысты. Қазақстандық зейнетақы жүйесінің күшті жағы ретінде жинақтаушы компонентті, яғни ерікті және міндетті зейнетақы жарналарын қоса алғанда, оның үш деңгейін атап өткен жөн, бұл халықтың қартаюымен және бюджетке түсетін жүктемемен байланысты тәуекелдерді, сондай-ақ бюджеттен базалық зейнетақы төлемі түріндегі бөлу компонентін жоюға мүмкіндік береді, бұл бірінші кезекте аз қамтамасыз етілген азаматтар үшін қолдаудың негізгі деңгейін қамтамасыз етеді. Алайда жүйенің әлсіз жақтары да бар.
Зейнетке шыққаннан кейін бұрынғы жалақыдан 40% – дан төмен емес деңгейде табысты алмастыру коэффициентін алу үшін (халықаралық еңбек ұйымы ұсынғандай), еңбекке қабілетті жастағы 40 жыл бойы жарналарды тұрақты енгізу және зейнетақы жинақтарының кірістілігін инфляция деңгейінен төмен емес қамтамасыз ету шартымен зейнетақы жарналарының мөлшері 13% – дан төмен болмауы тиіс. Қызметкерлердің табысына түсетін жүктемені ұлғайтпау үшін, қосымша жарналарды жұмыс берушілер, бірақ жинақтарды меншік және мұрагерлік құқығын болдырмайтын және салымшылардың жүйелі жарналар жасауға уәждемесін бұрмалайтын шартты тарату жүйелерін қолданбай жүргізу қажет.
Ұсынылған 10-12 млн теңге жеткіліктілік шегі-бұл зейнетақы аннуитетінің есептік құны, ол азаматтарға еңбек қызметін тоқтатқаннан кейін ең төменгі зейнетақы мөлшерінде өмір бойы зейнетақы төлемдерін алуға мүмкіндік береді. Зейнетақы аннуитеті құнын есептеу актуарлық әдістермен жүргізіледі. Есепке алынады орташа өмір сүру ұзақтығы, күтілетін төлемдер сомасы, индекстеу және басқалар. Егер зейнетақы төлемдерінің жеткілікті деңгейін қамтамасыз етуге сенімділік болса – онда зейнетақы жинақтарын басқа мақсаттарға мерзімінен бұрын алуға жол беріледі.
Салымшылардың жинақтауға да, өзінің зейнетақы жинақтарына иелік етуге де қызығушылығын арттыру қажет. Белгілі бір уәждеме тұрғын үй сатып алуға жинақталған зейнетақы қаражатын ішінара алу құқығын жасауы мүмкін, алайда, егер қартайғанда барабар зейнетақы кірісін қамтамасыз ету жөніндегі міндетке толық көлемде қол жеткізілсе, мұндай алып қою мүмкін болады.
