Танымал сарапшы Қаріпбаев Байжол Ысқақұлының айтуынша, бүгінгі қоғамда орын алып жатқан діни арандатушылыққа шектеу қою қажет. Адамдардың жаны үшін осы ымырасыз күреске білек сыбана кіріспесек, олардың болашағы үшін, халық үшін мемлекет, гуманистік идеалдар мен ұстанымдар қоғамы болудан қалады.
Әрине, мемлекет өмірдің қазіргі діни атрибуттарын жиі бұзбайтынын мойындау керек. Менің ойымша, тиімді заңнамалық база құрылды. Нұр-сұлтан конфессияаралық бірлік пен диалогтың астанасы болып танылды. Дегенмен, шұғыл түрде шешілуі қажет проблемалар бар. Әйтпесе, осы проблемалы кеңістіктегі біздің барлық қызметіміз мәнін жоғалтады. Көп жағдайда білімнің жетіспеушілігі түрлі қателіктерге ұрындырады. Оның ішінде білмеушіліктің соңы діни бағыттан да жаңылуға алып келетін негізгі факторға айналып отыр. Дінді ұстанатын адам жиі уағыз айтатын, миссионерлердің құрбаны болады. Олар айтқан әңгімесі арқылы өз діндеріне тартып, адамдарды жіпсіз байлап отыр. Білімсіз, көп жайттардан хабары жоқ адам осы торға түсуге бейім. Сирияда соғысушы радикалды ұйымдардың жалауына тұрған жастар Отанына оралғысы келетіндігін, бірақ олар келісім-шарттардың, анттың және т. б. талаптарымен байланысты немесе жазаға ұшыраймын ба дееген қорқыныштың бой билейтінін айтады. Осылайша, радикализмнің, агрессивті мессиандықтың, экстремизмнің құрбанына айналады. Біздің кеңес беру орталығының ("қоғамдық процестерді зерттеу және талдау орталығы" ҚҚ) жұмыс тәжірибесі осы қорытындыны растайды, – деді сарапшы.
Оның айтуынша, бүгінгі күні әлеуметтік желілерде жат ағымның жетегіне тарту үдерісі қарқын алып отыр.
Осы әлеуметтік күрделі салада ағартушылық жұмысты ұйымдастырудың үлкен проблемасына тап боламыз. Бұл ағарту жұмысы қалай ұйымдастырылуы керек? Бұл жұмыстың мақсаттары, міндеттері және мазмұны қандай? Соңғы мақсатқа жету әдістері қандай? Бұл мәселелер осы мұрағат қызметінің проблемалық ерекшеліктерін анықтайды. Осы саладағы ағартушылықтың маңызды нысандарының бірі интернет-көздерден бастап барлық деңгейдегі баспа басылымдарымен аяқталатын бұқаралық ақпарат құралдарының қызметі болып табылады. Жуырда Қарағанды облысы бойынша дін істері басқармасы қарағандылық журналистер арасында діни тақырыпты үздік жариялау үшін байқау өткізді. Бұндай бастама өте қажет және маңызды болмақ. Ұйымдастырушылардың пікірінше, мұндай байқау аймақтағы ағартушылық жұмысты күшейтуге, осы тақырыптың өзектілігіне ықпал етуі тиіс. Алайда, байқаудың қазылар алқасы көптеген журналистер өздерінің білім беру, осы ауыр әлеуметтік мәселелерді жариялау міндетін дұрыс түсінбейтінін айтты. Қазылар алқасының мүшелері конкурс материалдарымен танысып, журналистер осы салада өткізілетін іс-шаралардың сипаттамасына назар аударғанын, негізінен діни тәрбие, ағарту және т. б. проблемаларына арналған оқиғалардың хроникасы жүргізілгеніне назар аударды, – деді Байжол Қаріпбаев.
Сарапшы атап өткендей, діни мәселелерді көтерін материалдар, осы бағытта атқарылып жатқан іс-шаралар газет, журнал беттерінде, радио және теле-репортаждарда өз орнын алуы тиіс. Бұл тақырып бұқаралық ақпарат құралдары жұмысының жалғыз және басты форматы емес.
«Өңірлік ерекшелікті көрсететін талдау материалдары өте аз жарияланады. Көптеген материалдар Википедиядан мақалаларды еске түсіреді, жергілікті жағдайлар мен жағдайларды ескере отырып, баяндаудың түпнұсқасымен ерекшеленбейді. Мұндай жарияланым журналистік қызметтің басты мақсатына – конфессиялық теория мен практика мәселелерінде оқырманның деңгейін көтермейтіні түсінікті. Біздің бұқаралық ақпарат құралдары (журналдар, газеттер) беттерінде салафизм дегеніміз не? псевдосалафизм дегеніміз не? шариғат ұсынған негізгі әлеуметтік контур? "Иегова куәгерлері"деген кім? необориенталистік ұйымдар дегеніміз не? және т. б. Дефинициялар анық, түсінікті және есте қалатындай болуы керек. Кеңістіктік мақалалар-бұл сұрақтарға жауаптар, әдетте, осы саладағы мамандар ғана оқиды және қатардағы оқырмандардың назарын аудармайды, өйткені олар біздің әлеуетті адресатымыз. Осы саладағы ағарту жүйесіндегі қателіктердің бірі, біздің ойымызша, жергілікті өмірдің "иллюстрациялардың", "суреттеудің" жоқтығы болып табылады. Қалалық, ауылдық газеттердің алқаптарында фактілермен, жергілікті жағдайдың мысалдарымен бекітілмеген таза теориялық материал жарияланған кезде, ол (теориялық материал) түсініксіз болы мүмкін. Мәселе жергілікті жағдайларға байланысты болған кезде, ол қызықты және тартымды, яғни оқуға ыңғайлы болады. Осылайша, біз аймақтық бұқаралық ақпарат құралдарының ағартушылық әлеуетін толық пайдаланбаймыз деген қорытынды жасауға болады. Біздің ойымызша, негізгі міндеті белгіленген саладағы ағартушылық қызметтің жоғары деңгейін қамтамасыз ету болып табылатын ақпараттық-түсіндіру топтарының қызметі ерекше назар аударуға тұрарлық, – деді сарапшы.
Оның айтуынша, ақпараттық түсіндіру топтарының жұмыстарын жандандырудың маңызы да орасан. Бірақ бұл бағытта да жұмыстың ұйымдастырылуында кемшіліктер жоқ емес.
Кейде бір аудиторияда жастар мен басқа да жас категориялары бар адамдарды жинайды. Бұған жол беруге болмайды. Өйткені әрбір жас, ұрпақ тобы үшін өз тілі, өз қарым-қатынас мәнері, өзінің баяндау стилі, өз мысалдары қажет. Сол кезде тыңдаушы тікелей оған, оның өмірлік ахуалына көңіл бөлуін сезінеді. Әдетте, ақпараттық түсіндіру тобы мүшелерінің сөйлеген сөздері – бұл стандартты схема, бірақ бүгінгі күні ол соншалықты тиімді емес. Ол тек қана хабар тарату ғана емес, диалог жүргізу, сұрақтар қою, өзінің сөз сөйлеуіне пікірталастық сипат беру, тыңдаушы өз пікірін айтуға, мәселені шешудің өзінің нұсқаларын ұсынуға құқылы болғанда, онда ол осы түйінді мәселелерді шешу үшін жауапкершілік сезіміне ие болады, ол негізгі міндеті Қазақстан аумағында радикалдық, экстремистік ұйымдардың таралуына жол бермеу жүйесінің бір бөлігі болмақ. Біздің ойымызша, көрнекі материалдар арқылы парақшалар, қалта брошюралары және т.б. таратумен қатар, түсіндіру жұмыстары жүргізілетін болса, тиімдірек болмақ, – деді ол.
Бұл бағытта ақпараттық түсіндіру тобы мүшелерінің білім-біліктерін арттыруға, тиімді нұсқаларға көшуге бейімделуі керектігін де айтты.
